محمد على آزاد كشميرى
240
نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )
بعض الافاضل . و در تحفة العالم مسطور است كه لفظ دزفول فارسى است به معنى قلعهء باقلا ، چه « دز » قلعه را و « فول » باقلا را نامند و چون در آن شهر ، كشت و زرع باقلا بسيار و اكل باقلا نيز در آن ديار زياده از ساير بلاد است به اين اسم موسوم گرديد . « 1 » 65 ) مولانا كمال الدّين حسين الفسائى [ - 1134 ه . ق ] : « 2 » از كملاى عصر خود بود . شيخ على حزين در تذكرهء خود نوشته كه : « الفاضل الكامل كمال الدّين حسين الفسائى از افاضل شاگردان حضرت علامى مسيح الانام فسائى بود . توفيق استفاده از بسيارى علماى اعلام دريافته به مساعدت الطاف الهى و كمال استعداد ذاتى به مراقى « 3 » مجد و علا و اعلىرتبهء علم و تقوا صاعد گشته كاشف معضلات اوايل و حلّال غوامض مسايل بود و در علوم منقول ، تتبعى كامل ، و در معقولات ، قسطى وافى حاصل نموده تا پايان عمر سعادت فرجام به افاضهء افاضل و تحرير فوائد و مصنفات عاليه اهتمام مىفرمود و از مآثر قلم مشكين رقم او كتاب شواهد است بر مطول كه در مقام خود مثل آن نسخه تدوين نيافته ، و حاشيه كه بر معالم الاصول تحرير فرموده ، و رسالهء شريفهء ديگر در حل شبهات كاتبى قزوينى نوشته . راقم حروف ، كتاب مغنى اللبيب را با تفسير صغير عروة الاسلام شيخ ابو على طبرسى - عليه الرحمة - و بعضى مقاصد ديگر در حضور باهرالنورش قرائت و استفاده نمودم تا آنكه هنگام محاصرهء اصفهان در سال هزار و يكصد و سى و چهار ( 1134 ) به دار القرار و جوار رحمت آفريدگار ، مقام اختيار فرمود . و چون از بدايت تحصيل ، پرورشيافتهء حجر تربيت حضرت علامى - عليه الرحمة - بود بغايت خوشتقرير و نيكوتحرير و در شعر و انشا انگشتنما بود و يد بيضا مىنمود . تتبع قصيدهء خاقانى را كه صدرش اين است : دل من پير تعليم است و من طفل زبان دانش خوش به سامان فرموده و به صيقل انديشه ، زنگ از دلهاى سخنسنجان زدوده .
--> ( 1 ) . تحفة العالم ، ص 69 . ( 2 ) - طبقات اعلام الشيعة ، ص 212 ، تذكرهء حزين ، ص 123 . ( 3 ) - مراقى ( م ) - مدارج ، نردبامها ( لغتنامهء دهخدا )